IN MEMORIAM: Marija Crnobori (1918-2014)

Marija Crnobori, jedna od najznačajnijih jugoslovenskih glumica i članica Jugoslovenskog dramskog pozorišta od njegovog osnivanja, preminula je 21. oktobra u 96. godini u svom stanu u Beogradu.

Rodila se u Istri, u malom mestu Banjole kod Pule, 1. oktobra 1918. godine. Njeni glumački počeci bili su u angažmanima u zagrebačkom HNK i Narodnom pozorištu u Rijeci, u kome je vrlo brzo postala prava zvezda scene.

Godine 1947, na poziv Bojana Stupice, sa rediteljem i suprugom Markom Fotezom je iz Istre je prešla u Beograd u koji donosi svoje glumačke talente, vrhunski profesionalizam i pravu posvećenost radu na izgradnji jednog novog teatra – Jugoslovenskog dramskog pozorišta. Svoje najvažnije uloge ostvarila je na Velikoj sceni Jugoslovenskog dramskog: Sofoklovu Antigonu, Rasinovu Fedru, Šekspirovu Ledi Magbet (“Magbet”) i Reganu (“Kralj Lir”), Geteovu Ifigeniju (“Ifigenija na Tauridi”).

Igrala je u prvoj predstavi Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Cankarevom “Kralju Betajnove” kao Francka; postala je stub-oslonac repertoara te kuće tumačeći: naslovne uloge u dramama “Ljubov Jarovaja” K. Trenjova i “Kandida” B. Šoa, Sofiju Aleksandrovnu u Čehovljevom “Ujka Vanji”, Julu u “Peri Segedincu” Laze Kostića, Katarinu Ivanovnu u “Braći Karamazovima” Dostojevskog, Klaru u Krležinoj “Ledi”, Jadvigu Jasensku u “Na rubu pameti”, Lauru Lembahovu u “U agoniji”, Kler u Ženovim “Sluškinjama”, Jokastu u Hristićevim “Čistim rukama”… Sa Markom Fotezom je učestvovala i u etabliranju Dubrovačkih ljetnih igara (Ofelija u “Hamletu” 1952. i Gertruda 1956, Titanija u “Snu letnje noći”, Ida u “Dubrovačkoj trilogiji” i druge uloge).

Objavila je knjige „Svijet glume“ i „Životić“ i bila je dobitnica više nagrada za svoje stvaralaštvo.

Nagrađivana je i odlikovana najvećim priznanjima za posebna ostvarenja i životno delo kao što su Sterijina nagrada (1968), Oktobarska nagrada grada Beograda (1960), Sedmojulska nagrada za životno delo (1974), Dobričin prsten (1992). Godine 2009. svečano joj je dodeljena Povelja Sabora čakavskog pjesništva Žminj a 2013. na Dan državnosti Republike Srbije predsednik države Tomislav Nikolić odlikovao ju je Sretenjskim ordenom III reda.

Datum i mesto sahrane i komemoracije u Jugoslovenskom dramskom pozorištu naknadno će biti objavljeni.